Fiat Multipla: Altı koltuklu sıradışı mini MPV’nin hikayesi
Otomotiv dünyasının en sıradışı tasarımlarından biri olan Fiat 600 Multipla, 1956’da tanıtıldığında yalnızca 2 metrelik dingil mesafesiyle altı yetişkini taşıyabilen bir mini MPV olarak devrim yaratmıştı. Fiat, bu aracı tanıtırken “orijinal insan taşıyıcı” iddiasında bulunmuştu; bu iddia, otobüsler ve Volkswagen Type 2 gibi öncüllerin varlığı göz önüne alındığında ‘minyatür’ ekiyle kabul edilebilir bir nitelik taşıyordu. Araç, 600 modelinin platformu üzerine inşa edilmişti ve her santimetreküp alanın verimli kullanıldığı bir iç mekana sahipti. Autocar’ın o dönemki test sürüşünde, “bir litrelik şişeye bir galon sığdırmaya en yakın yaklaşım” olarak nitelendirilen Multipla, 45-50 mph hızı sürekli koruyabiliyor ve ortalama 47 mpg yakıt tüketimiyle oldukça ekonomikti. Aracın İngiltere’deki fiyatı 799 sterlin (günümüzde yaklaşık 17 bin sterlin) olarak belirlenmişti ve bu fiyat, döneminde benzerlerine göre oldukça ulaşılabilirdi.
Multipla’nın en dikkat çekici özelliklerinden biri, arka motorlu yapısı sayesinde ön koltukların ön tekerleklerin üzerine yerleştirilmesi ve iç mekanda kesintisiz bir zemin sunmasıydı. Bu, hem bagaj hem de yolcu taşıma için maksimum esneklik sağlıyordu. Kullanıcılarından M Ogle, araçla Fransa’da iki hafta geçirdiğini ve arabada bile uyuyup yemek yiyebildiğini belirten bir mektup göndermişti. Dört arka koltuğun saniyeler içinde düz zemine katlanabilmesi, aracın kamp ve ticari kullanımda da tercih edilmesini sağlıyordu. Bu pratiklik, Multipla’nın üretildiği on yıl boyunca yaklaşık 250 bin adet satmasına yol açtı. A
Ancak Fiat’ın bu tasarımı ilk MPV olduğu iddiası tartışmalıdır. 1939’da Karl Schlör tarafından geliştirilen ve ‘yumurta’ ya da ‘tahtakurusu’ olarak bilinen otomobil, Mercedes 170H şasisine dayanıyordu ve yedi koltuklu ultra aerodinamik bir gövdeye sahipti. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından, Amerikalı havacılık mühendisi William Stout’un Stout Scarab’ı da benzer bir konsepti taşıyordu; bu araçta şasi bulunmuyor, gövde uçak gövdesi gibi yapısal olarak şekillendiriliyordu. Stout Scarab, isteğe bağlı koltuk düzenlemeleri ve içinde bile bridge masası kurulabilen bir tasarıma sahipti. Ancak bu araçların üretime geçmemiş olması, Fiat Multipla’yı seri üretilen ilk MPV unvanına taşıdı. B
Günümüzde otomotif dünyası, farklı tasarım anlayışlarıyla dikkat çekmeye devam ediyor; örneğin Bugatti’nin yeni hiper otomobili Destrier gibi modeller, sıradışılığı ve performansı bir araya getiriyor. Fiat Multipla ise, altı kişilik oturma düzeni ve kompakt yapısıyla bugün hâlâ otomotif tarihinin en yenilikçi örneklerinden biri olarak hatırlanıyor. Aracın başlangıçtaki karışık estetik tepkilerine rağmen, işlevsellik ve pratiklik açısından kendi döneminde çığır açtığı su götürmez. Bugün bile, bir küçük otomobilden bu kadar çok işlevsellik çıkarmak, mühendislik açısından ilham verici bir başarı olarak kabul ediliyor.
Kaynak: Autocar
